Rak prostaty - opis nowotworu

Rak prostaty (rak stercza, rak gruczołu krokowego) zajmuje u mężczyzn drugie miejsce pod względem zapadalności i umieralności z powodu nowotworów złośliwych. Liczba diagnozowanych chorych z rakiem prostaty rośnie w większości rozwiniętych krajów świata. Wynika to głównie z upowszechnienia się oznaczenia stężenia markera nowotworowego PSA w surowicy, a także z coraz większej świadomości zdrowotnej oraz wydłużania się długości życia mężczyzn. W Polsce w ciągu ostatnich 10 lat, zachorowania na raka gruczołu krokowego uległy podwojeniu.   

Co roku w Polsce wykrywa się ponad 12 tys. przypadków tego nowotworu co stanowi ponad 19,6% zachorowań na nowotwory. Jak wskazują dane, w dalszym ciągu mamy do czynienia ze znaczną niedowykrywalnością raka stercza. Na 1000 mieszkańców wykrywa się w Polsce trzy razy mniej przypadków raka prostaty niż przykładowo w Szwecji.

Image
Image

Co to jest prostata?

Prostata jest niewielkim gruczołem umiejscowionym na dnie miednicy mniejszej u mężczyzn,  tworzącym obwódkę dookoła cewki moczowej. Wydziela płyn, który wraz z wydzieliną pęcherzyków nasiennych oraz plemnikami tworzy spermę i sprawia, że nasienie ulega upłynnieniu w pochwie.

U prawie wszystkich mężczyzn powyżej 30 roku życia prostata zaczyna się rozrastać. Łagodny rozrost prostaty powoduje zwiększenie jej rozmiarów, co może prowadzić do zwężenia cewki moczowej i sprawiać trudności w oddawaniu moczu.

Co to jest rak prostaty?

Rak prostaty (rak stercza, rak gruczołu krokowego) jest nowotworem wywodzącym się z tkanek nabłonkowych obecnych w gruczole krokowym. Rozwija się powoli -od pojawienia się pierwszych komórek nowotworowych do wystąpienia objawów może upłynąć nawet kilkanaście lat. Większość zachorowań na raka prostaty przypada na siódmą i ósmą dekadę życia (blisko 90% zachorowań występuje po 60 r.ż., ponad 50% po 70 r.ż)

Rak prostaty - jakie są rokowania?

Wskaźnik przeżywalności w przypadku raka prostaty jest wyjątkowo wysoki. Ponieważ rak rozwija się bardzo wolno i dobrze reaguje na leczenie, większość pacjentów jest w stanie wieść długie życie.

Podobnie jak w przypadku wszystkich innych nowotworów, rak prostaty ma najkorzystniejsze rokowania gdy pacjenci są zdiagnozowani we wczesnym stadium choroby. Wówczas jest najbardziej wrażliwy na leczenie.

Z tego względu każdy mężczyzna po 45 r. ż. Powinien przynajmniej raz w roku skorzystać z wizyty u urologa, a także wykonać badanie krwi na stężenie markera PSA.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju raka prostaty?

  • nacja (rak prostaty częściej występuje u mężczyzn czarnoskórych)
  • wiek (średni wiek, w którym najczęściej pojawia się rak prostaty to 71 lat)
  • dodatni wywiad rodzinny (zachorowania u krewnych- jeżeli rak prostaty pojawia się u krewnych I stopnia, to szansa na wystąpienie choroby u pozostałych mężczyzn w rodzinie jest dwa razy większa)

Uwaga! Dziedziczna postać raka prostaty rozwija się już w młodym wieku!

Jak diagnozujemy raka prostaty?

Zasadnicze znaczenie w rozpoznaniu raka prostaty ma oznaczenie stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) w surowicy. U większości chorych jego stężenie jest zwiększone. Warto jednak zaznaczyć, że marker ten nie jest swoisty jedynie dla raka stercza. Jego stężenie wzrasta także w przypadku łagodnego rozrostu gruczołu, jak i jego zapalenia.  Badaniami wykorzystywanymi w diagnostyce raka prostaty jest również badanie palpacyjne (ocena gruczołu poprzez odbytnicę), oraz USG przezbrzuszne prostaty (TAUS) i przezodbytnicze (TRUS).  Przy pomocy TRUS można zobrazować wewnętrzną budowę gruczołu, a także pobrać wycinek do badania histopatologicznego w celu ostatecznego rozpoznania raka.

By precyzyjnie ustalić charakter raka, lekarze posługują się skalą oceny złośliwości histologicznej, tzw. skalą Gleasona. Wynik w tej skali jest jednym z najważniejszych czynników, które umożliwiają dobór odpowiedniej terapii.

Image

Jakie są objawy raka prostaty?

We wczesnym stadium choroby, nowotwór rzadko daje oczywiste objawy. Istnieje jednak kilka oznak, które mogą sygnalizować, że z prostatą dzieje się coś złego. 

Co powinno wzbudzić niepokój?

  • ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, a także podczas wytrysku nasienia
  • częste oddawanie moczu, szczególnie w nocy (nykturia)
  • naglące parcie na mocz
  • uczucie niepełnego wypróżnienia po oddaniu moczu
  • nagłe zaburzenia erekcji
  • krew w moczu lub w spermie
  • trudności w zatrzymaniu strumienia moczu lub rozpoczęciu oddawania moczu
  • słaby przepływ moczu
  • niewyjaśniony ból wokół prostaty pojawiający się podczas siedzenia

Rak prostaty – przerzuty

W teorii komórki raka prostaty mogą rozprzestrzeniać się do dowolnego miejsca w organizmie. W praktyce, większość przerzutów występuje w węzłach chłonnych i kościach. Innymi miejscami, w których mogą wystąpić przerzuty są:

  • płuca
  • wątroba
  • mózg
  • nadnercza
  • nerki
  • trzustka
  • śledziona
  • ślinianki

Jakie są objawy raka prostaty?

W przypadku, gdy nowotwór rozprzestrzenił się poza gruczoł krokowy możliwe jest wystąpienie:

  • obrzęku dolnej części ciała
  • bólu pleców i bioder
  • zaburzeń rytmu wypróżnień
  • niewyjaśnionej utraty wagi

Rak prostaty w zaawansowanych stadiach manifestuje się:

  • bólem w podbrzuszu
  • krwią w moczu i spermie
  • problemami ze wzwodem
  • nietrzymaniem moczu
  • bólem i pieczeniem podczas oddawania moczu
  • bólem w okolicy odbytu
  • krwawieniami z odbytu
  • bólem krocza i okolicy lędźwi

W przypadku gdy nowotwór zaatakował inne narządy, do objawów mogą dojść: porażenie kończyn, złamania, bóle kości, powiększenie węzłów chłonnych, zaburzenia krzepliwości krwi, ucisk rdzenia kręgowego.

Jak leczymy raka prostaty?

Wybór leczenia raka prostaty jest zależny od stopnia zaawansowania choroby, rozpoznania histopatologicznego, interpretacji wyników badań diagnostycznych, oceny ryzyka (szacowanego na podstawie stężenia PSA u wartości w skali Gleasona) a także wieku i ogólnego stanu zdrowia chorego.

Wyodrębnia się trzy główne sposoby leczenia raka gruczołu krokowego:

  • leczenie operacyjne (usunięcie gruczołu krokowego)
  • radioterapię
  • leczenie systemowe (hormonoterapia lub klasyczna chemioterapia)

U części chorych nie podejmuje się żadnego leczenia, a jedynie obserwuje poprzez regularne badania (zwłaszcza oznaczenie stężenia PSA). Terapię rozpoczyna się w momencie odnotowania postępu choroby.

Jakie są powikłania leczenia?

Obecne metody leczenia obarczone są częstym występowaniem powikłań. Powikłaniem po operacji są zaburzenia wzwodu. Leczenie hormonalne może wywoływać spadek libido oraz zaburzenia wzwodu stąd ciągłe prowadzenie badań nad nowymi kierunkami leczenia.

Image