Czym jest łysienie plackowate?

Łysienie plackowate (łac. alopecia areata) jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, powodującą osłabienie i uszkodzenie mieszków włosowych, a w konsekwencji wypadanie włosów w taki sposób, że na skórze głowy powstają rozległe plamy w kształcę placków. Niekiedy choroba prowadzi do utraty skóry na całym ciele. Skóra bez owłosienia jest gładka, wygląda na zdrową i nie jest objęta stanem zapalnym. Niekiedy pacjenci skarżą się jedynie na świąd. 
Utrata owłosienia może dotyczyć każdej owłosionej okolicy ciała: brwi, brody, okolicy łonowej, owłosienia na kończynach, torsie itd.

Image

Rodzaje łysienia plackowatego

W zależności od charakteru zmian, można wyróżnić kilka typów łysienia plackowatego:

  • łysienie plackowate zwyczajne: charakteryzujące się występowaniem pojedynczych lub mnogich ognisk łysienia na głowie- w okolicy skroni i potylicy
  • łysienie wężykowate: charakteryzujące się znaczną utratą włosów na owłosionej skórze głowy, szczególnie w okolicy skroni, potylicy i czoła
  • łysienie plackowate całkowite: charakteryzujące się całkowitą utratą owłosienia na skórze głowy, również rzęs u brwi
  • łysienie plackowate uogólnione: charakteryzujące się utratą owłosienia na całym ciele- najczęściej występujące.

Alopecia areata najczęściej dotyka osoby młode, przed 30 rokiem życia. Szacunkowo, około 60% pacjentów z łysieniem plackowatym jest w wieku poniżej 30 lat. Choroba dotyka zarówno mężczyzn jak i kobiety i może pojawić się w każdym wieku, także u dzieci.
Masowe wypadanie włosów utrudnia codzienne życie i powoduje problemy psychologiczne, związane z brakiem samoakceptacji i brakiem akceptacji społeczeństwa.

Przyczyny łysienia plackowatego

Dokładne przyczyny łysienia plackowatego nie są jeszcze poznane. Jedną z najpoważniejszych hipotez dotyczących przyczyn pojawienia się łysienia plackowatego u chorego jest ta, że choroba ma podłoże autoimmunologiczne, a układ odpornościowy chorego atakuje mieszki włosowe, bo uważa je za „obce”. Argumentem przemawiającym za tą hipotezą jest fakt, że często z łysieniem plackowatym współwystępują inne choroby autoimmunologiczne, takie jak atopowe zapalenie skóry, choroba Hashimoto, bielactwo, zapalenie jelita grubego czy toczeń rumieniowaty.

Statystycznie częściej choroba występuje u tych chorych, u których w rodzinie stwierdzono już przypadki chorób autoimmunologicznych, przez co można wnioskować, że choroba ma też podłoże genetyczne.

Objawy łysienia plackowatego

Pierwsze symptomy łysienia plackowatego pojawiają się przeważnie w obrębie głowy, jednak mogą także wystąpić w obrębie zarostu lub innych owłosionych miejsc. Pierwsze ognisko jest okrągłe i ma wielkość monety. Z upływem czasu dołączają do niego kolejne zmiany różnej wielkości, przeważnie wielkości 5-10 cm. 

Łysienie plackowate atakuje różne części głowy, w przeciwieństwie do innego rodzaju łysienia- łysienia androgenowego, które rozpoczyna się utratą włosów w okolicy skroni.
Cechą charakterystyczną dla łysienia plackowatego są tzw. włosy wykrzyknikowe, pojawiające się wokół ognisk łysienia. Są to krótkie, ułamane włosy z grubszymi i ciemniejszymi niż nasada końcówkami.

Po 3-6 miesiącach od wypadnięcia włosy zwykle odrastają, choć nie u wszystkich chorych. Początkowo mają biały kolor lub jasny blond, jednak po kilku tygodniach odzyskują swój oryginalny odcień. Niestety, odrośnięcie włosów nie zawsze gwarantuje ustanie choroby. Niestety zdarza się tak, że włosy ponownie zaczynają wypadać - nawrotowe łysienie plackowate.

Leczenie łysienia plackowatego

Leczenie łysienia plackowatego stanowi wyzwanie dla dermatologa. Zwykle jest długotrwałe, trudne i nie zawsze przynosi oczekiwane rezultaty. Wybór zastosowanego leczenia zależy od wieku pacjenta, ilości utraconych włosów, a także przewidywanych efektów ubocznych.
W terapii łysienia plackowatego stosowane jest kilka leków. Pierwszym z nich jest stosowany miejscowo minoksydyl, zwiększający przepływ krwi w obrębie skóry głowy, co pobudza porost włosów. Stosowany jest w formie wcierki lub odżywki albo aerozolu.

W związku z hipotezą, że alopecia aerata jest chorobą autoimmunologiczną, chorym podaje się leki immunosupresyjne, wyciszające aktywność układu odpornościowego. Takim lekiem jest cyklosporyna, hamująca hormonalne i komórkowe reakcje odpornościowe organizmu. Jest ona stosowana w zaawansowanych stadiach łysienia.

Niejednokrotnie łysienie plackowate hamuje się także glikokortykosteroidami, fototerapią czy fotochemioterapią.

Image